Showing posts with label Kearifan Lokal. Show all posts
Showing posts with label Kearifan Lokal. Show all posts

Thursday, 22 September 2022

Tembang Pocung ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦥꦺꦴꦕꦸꦁ

 Pocung


Bapak pocung renteng-renteng kaya kalung, dawa kaya ula,

pencokanmu wesi miring,

sing disaba si pocung mung turut desa.

(wangsulane yaiku sepur)


ꦥꦺꦴꦕꦸꦁ

ꦧꦥꦏ꧀ꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦫꦺꦤ꧀ꦠꦺꦁꦫꦺꦤ꧀ꦠꦺꦁꦏꦪꦏꦭꦸꦁ꧈ꦢꦮꦏꦪꦈꦭ꧈

ꦥꦺꦤ꧀ꦕꦺꦴꦏꦤ꧀ꦩꦸꦮꦼꦱꦶꦩꦶꦫꦶꦁ꧈

ꦱꦶꦁꦢꦶꦱꦧꦱꦶꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦩꦸꦁꦠꦸꦫꦸꦠ꧀ꦢꦺꦱ꧉

(ꦮꦁꦱꦸꦭꦤꦺꦪꦲꦶꦏꦸꦱꦼꦥꦸꦂ)


Sunday, 18 September 2022

Siapa yang mencukupi kebutuhan kita?

Sinten ingkang nyekapi kabetahan kula lan panjenengan?

Who will meet our needs?

 ꧋ꦱꦶꦪꦥꦪꦁꦩꦼꦚ꧀ꦕꦸꦏꦸꦥꦶꦏꦼꦧꦸꦠꦸꦲꦤ꧀ꦏꦶꦠ?

Tuesday, 13 September 2022

Tembang Pocung

 Tembang Pocung, yaiku tembang kang ngelingake marang pepati. Pocung cedhak karo tembung pocong. Kaya pralambang mori kanggo mbungkus layon. Pocung dienggo tembang kang bisa ngelingake marang manungsa yen urip ing donya ana pungkasane. 

Tembang Pocung bisa dititeni saka rong jinis, yaiku saka paugerane tembang lan saka sasmita tembang kang ana ing pungkasane pupuh apa dene ing wiwitane pupuh. Sasmita tembang yaiku tandha tembang utawa tetenger tembang. Tetenger tembang Pocung nggunakake tembung pucung utawa pamuncunge.

Tembang pocung uga duwe watak liya. Pocung jenenge wiji woh-wohan. Wanda cung uga marai gawe rasa seger kang ngelingake marang perkara kang lucu kaya dene isih jaman dikuncung. Tembang iki asring marai dinggo tembang-tembang kang uga lucu. Kayata parikan utawa bedhekan.

Paugerane tembang pocung, yaiku ana 4 gatra. Guru lagu u, a, i, a. Guru wilangan 12, 6, 8, 12.

Tuladha:


꧋ꦎꦕꦸꦁꦕꦼꦣꦏ꧀ꦏꦫꦺꦴꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦥꦺꦴꦕꦺꦴꦁ꧉ꦏꦪꦥꦿꦭꦩ꧀ꦧꦁꦩꦺꦴꦫꦶꦏꦁꦒꦺꦴꦩ꧀ꦧꦸꦁꦏꦸꦱ꧀ꦭꦪꦺꦴꦤ꧀꧈ꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦣꦶꦪꦺꦁꦒꦺꦴꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦏꦁꦧꦶꦱꦔꦼꦭꦶꦔꦏꦺꦩꦫꦁꦩꦤꦸꦁꦱꦪꦺꦤ꧀ꦈꦫꦶꦥ꧀ꦆꦁꦣꦺꦴꦚꦄꦤꦥꦸꦁꦏꦱꦤꦺ꧉


꧋ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦧꦶꦱꦣꦶꦠꦶꦠꦺꦤꦶꦱꦏꦫꦺꦴꦁꦗꦶꦤꦶꦱ꧀‌ꦪꦻꦏꦸꦱꦏꦥꦻꦴꦒꦺꦫꦤꦺꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦭꦤ꧀ꦱꦏꦱꦱ꧀ꦩꦶꦠꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦏꦁꦄꦤꦆꦁꦥꦸꦁꦏꦱꦤꦺꦥꦸꦥꦸꦃꦄꦥꦣꦼꦤꦼꦆꦁꦮꦶꦮꦶꦠꦤꦺꦥꦸꦥꦸꦃ꧉ꦱꦱ꧀ꦩꦶꦠꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦪꦻꦏꦸꦠꦤ꧀ꦝꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦈꦠꦮꦠꦼꦠꦼꦔꦼꦂꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁ꧉ꦠꦼꦠꦼꦔꦼꦂꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦔ꧀ꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦥꦸꦕꦸꦁꦈꦠꦮꦥꦩꦸꦚ꧀ꦕꦸꦔꦺ꧉


꧋ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦈꦒꦣꦸꦮꦺꦮꦠꦏ꧀ꦭꦶꦪ꧉ꦥꦺꦴꦕꦸꦁꦗꦼꦤꦼꦔꦼꦮꦶꦗꦶꦮꦺꦴꦃꦮꦺꦴꦲꦤ꧀꧈ꦮꦤ꧀ꦝꦕꦸꦁꦈꦒꦩꦫꦻꦒꦮꦺꦫꦱꦱꦼꦒꦼꦂꦏꦁꦔꦼꦭꦶꦔꦏꦺꦩꦫꦁꦥꦼꦂꦏꦫꦏꦁꦭꦸꦕꦸꦏꦪꦣꦼꦤꦼꦆꦱꦶꦃꦗꦩꦤ꧀ꦝꦶꦏꦸꦚ꧀ꦕꦸꦁ꧉ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦆꦏꦶꦄꦱꦿꦶꦁꦩꦫꦻꦣꦶꦁꦒꦺꦴꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦏꦁꦈꦒꦭꦸꦕꦸ꧉ꦏꦪꦠꦥꦫꦶꦏꦤ꧀ꦈꦠꦮꦧꦼꦣꦼꦏꦤ꧀꧈


꧋ꦥꦻꦴꦒꦺꦫꦤꦺꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦥꦺꦴꦕꦸꦁ꧈ꦪꦻꦏꦸꦄꦤ꧇꧔꧇ꦒꦠꦿ꧉ꦒꦸꦫꦸꦭꦒꦸꦈ꧈ꦄ꧈꧇꧑꧇꧈ꦄ꧉ꦒꦸꦫꦸꦮꦶꦭꦔꦤ꧀꧇꧑꧒꧇꧈꧇꧖꧇꧈꧇꧘꧇꧈꧇꧑꧒꧇꧉

Sumber:

Sutriyana.(2019) Ajar Basa Jawa. Bahan Ajar Basa Jawa untuk SD/MI Kelas III. Kartasura: Media Karya Putra

Lagu Dolanan (Lelagon lan Tembang Utawa Sekar)

 Lagu dolanan yaiku lelagon kang lumrah ditembangake dening bocah-bocah, bisa uga kanthi garap ulah beksan. Dadi lagu dolanan sejatine dudu kagolongake tembang nanging kalebu lelagon. Menawa ing lelagon dolanan sing kiyat iku lagune dudu sekare. Lagu dolanan kayata, Pitik Tukung lan Bang Bang wis Rahina.

Dene tembang iku kasebut uga sekar. Sekar yaiku mengku surasa reroncening swara sing nganggo titilaras Slendro utawa Pelog lan dikantheni rumpakaning basa sumawana sastra sing gumathok. Tembang macapat kayata Mijil lan gambuh.


꧋ꦭꦒꦸꦣꦺꦴꦭꦤꦤ꧀ꦪꦻꦏꦸꦊꦭꦒꦺꦴꦤ꧀ꦏꦁꦭꦸꦩꦿꦃꦣꦶꦠꦺꦩ꧀ꦧꦔꦏꦺꦣꦼꦤꦶꦁꦧꦺꦴꦕꦃꦧꦺꦴꦕꦃ꧈ꦧꦶꦱꦈꦒꦏꦤ꧀ꦛꦶꦒꦫꦥ꧀ꦈꦭꦃꦧꦼꦏ꧀ꦱꦤ꧀꧈ꦣꦣꦶꦭꦒꦸꦣꦺꦴꦭꦤꦤ꧀ꦱꦼꦗꦠꦶꦤꦺꦣꦸꦣꦸꦏꦒꦺꦴꦭꦺꦴꦔꦏꦺꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦤꦔꦶꦁꦏꦭꦺꦧꦸꦊꦭꦒꦺꦴꦤ꧀꧈ꦩꦼꦤꦮꦆꦁꦊꦭꦒꦺꦴꦤ꧀ꦝꦺꦴꦭꦤꦤ꧀ꦱꦶꦁꦏꦶꦪꦠ꧀ꦆꦏꦸꦭꦒꦸꦤꦺꦣꦸꦣꦸꦱꦼꦏꦫꦺ꧉ꦭꦒꦸꦣꦺꦴꦭꦤꦤ꧀ꦏꦪꦠ꧈ꦥꦶꦠꦶꦏ꧀ꦠꦸꦏꦸꦁꦭꦤ꧀ꦧꦁꦧꦁꦮꦶꦱ꧀ꦫꦲꦶꦤ꧉


꧋ꦣꦼꦤꦼꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦆꦏꦸꦏꦱꦺꦧꦸꦠ꧀ꦈꦒꦱꦼꦏꦂ꧉ꦱꦼꦏꦂꦪꦻꦏꦸꦩꦼꦁꦏꦸꦱꦸꦫꦱꦉꦫꦺꦴꦚ꧀ꦕꦺꦤꦶꦁꦱ꧀ꦮꦫꦱꦶꦁꦔꦁꦒꦺꦴꦠꦶꦠꦶꦭꦫꦱ꧀ꦱ꧀ꦭꦺꦤ꧀ꦝꦿꦺꦴꦈꦠꦮꦥꦺꦭꦺꦴꦒ꧀ꦭꦤ꧀ꦝꦶꦏꦤ꧀ꦛꦺꦤꦶꦫꦸꦩ꧀ꦥꦏꦤꦶꦁꦧꦱꦱꦸꦩꦮꦤꦱꦱ꧀ꦠꦿꦱꦶꦁꦒꦸꦩꦛꦺꦴꦏ꧀꧈ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦩꦕꦥꦠ꧀ꦏꦪꦠꦩꦶꦗꦶꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦒꦩ꧀ꦧꦸꦃ꧉


Sumber:

Muh. Mawardi, Marwanto (1992). Tuntunan Sekar Macapat. Semarang: PT Tiga Serangkai

Tuesday, 30 August 2022

Engklek ꧋ꦄꦼꦁꦏ꧀ꦭꦼꦏ꧀

 Engklek adalah salah satu permainan tradhisional yang dimainkan beberapa anak dengan menggunakan lapangan yang digambar dengan pola tertentu seperti gunungan, kitiran. Engklek disebut juga sundamanda. Permainan diawali dengan hompimpa dan pingsut untuk menentukan giliran para pemain. Para pemain menggunakan gacuk (berupa pecahan genteng/kereweng) yang dilemparkan ke lapangan, lalu pemain melompat-lompat ke kotak-kotak dengan satu kaki atau dalam bahasa jawa disebut engkling, pemain melompat di kotak yang tidak ada gacuknya. Pemenang permainan adalah yang berhasil mendapatkan sawah atau kotak terbanyak. 

Engklek is one of the traditional games played by several childrens using a field drawn with a certain pattern such as gunungan, kitiran. Engklek is also called Sundamanda. The game begins with hompimpa and pingsut to determine the turn of the players. The players use gacuk (in the form of tile fragments/kereweng) that is thrown into the field, then the player jumps up and down the boxes with one foot or in Javanese it is called engkling, the player jumps in a box that does not have a gacuk. The winner of the game is the one who manages to get the most fields or boxes.

Gambar: anak-anak bermain engklek
Sumber gambar: dokumen pribadi

꧋ꦄꦼꦁꦏ꧀ꦭꦼꦏ꧀

꧋ꦄꦼꦁꦏ꧀ꦭꦼꦏ꧀ꦄꦣꦭꦃꦱꦭꦃꦱꦠꦸꦥꦼꦂꦩꦻꦤꦤ꧀ꦠꦿꦣꦶꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀ꦪꦁꦣꦶꦩꦻꦤ꧀ꦏꦤ꧀ꦧꦼꦧꦼꦫꦥꦄꦤꦏ꧀ꦝꦼꦔꦤ꧀ꦩꦼꦁꦒꦸꦤꦏꦤ꧀ꦭꦥꦔꦤ꧀ꦪꦁꦣꦶꦒꦩ꧀ꦧꦂꦣꦼꦔꦤ꧀ꦥꦺꦴꦭꦠꦼꦂꦠꦼꦤ꧀ꦠꦸꦱꦼꦥꦼꦂꦠꦶꦒꦸꦤꦸꦔꦤ꧀‌ꦏꦶꦠꦶꦫꦤ꧀꧈ꦄꦼꦁꦏ꧀ꦭꦼꦏ꧀ꦝꦶꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦗꦸꦒꦱꦸꦤ꧀ꦝꦩꦤ꧀ꦝ꧉ꦥꦼꦂꦩꦻꦤꦤ꧀ꦝꦶꦄꦮꦭꦶꦣꦼꦔꦤ꧀ꦲꦺꦴꦩ꧀ꦥꦶꦩ꧀ꦥꦣꦤ꧀ꦥꦶꦁꦱꦸꦠ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦼꦤꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏꦤ꧀ꦒꦶꦭꦶꦫꦤ꧀ꦥꦫꦥꦼꦩꦻꦤ꧀꧈ꦥꦫꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ꦩꦼꦁꦒꦸꦤꦏꦤ꧀ꦒꦕꦸꦏ꧀(ꦧꦼꦫꦸꦥꦥꦼꦕꦲꦤ꧀ꦒꦼꦤ꧀ꦠꦺꦁ/ꦏꦼꦫꦺꦮꦺꦁ)ꦪꦁꦣꦶꦭꦺꦩ꧀ꦥꦂꦏꦤ꧀ꦏꦼꦭꦥꦔꦤ꧀‌ꦭꦭꦸꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ꦩꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦠ꧀ꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦠ꧀ꦏꦼꦏꦺꦴꦠꦏ꧀ꦏꦺꦴꦠꦏ꧀ꦝꦼꦔꦤ꧀ꦱꦠꦸꦏꦏꦶꦄꦠꦻꦴꦣꦭꦩ꧀ꦧꦲꦱꦗꦮꦣꦶꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦄꦼꦁꦏ꧀ꦭꦶꦁ꧈ꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ꦩꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦠ꧀ꦝꦶꦏꦺꦴꦠꦏ꧀ꦪꦁꦠꦶꦣꦏ꧀ꦄꦣꦒꦕꦸꦏ꧀ꦚ꧉ꦥꦼꦩꦼꦤꦁꦥꦼꦂꦩꦻꦤꦤ꧀ꦄꦣꦭꦃꦪꦁꦧꦼꦂꦲꦱꦶꦭ꧀ꦩꦼꦤ꧀ꦝꦥꦠ꧀ꦏꦤ꧀ꦱꦮꦃꦄꦠꦻꦴꦏꦺꦴꦠꦏ꧀ꦠꦼꦂꦧꦚꦏ꧀꧈


Thursday, 25 August 2022

Tembang Mijil ꧋ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁꦩꦶꦗꦶꦭ꧀

Eman eman angger aja nangis,

angur a geguyon,

sun opahi kitiran kang gedhe,

yasanira Sang Hyang Ening Jati,

ilir ilir silir,

sumilir Hyang Bayu.


꧋ꦄꦼꦩꦤ꧀ꦄꦼꦩꦤ꧀ꦄꦁꦒꦺꦂꦄꦗꦤꦔꦶꦱ꧀‌

꧋ꦄꦔꦸꦂꦄꦒꦼꦒꦸꦪꦺꦴꦤ꧀‌

꧋ꦱꦸꦤ꧀ꦎꦥꦲꦶꦏꦶꦠꦶꦫꦤ꧀ꦏꦁꦒꦼꦣꦼ꧈

꧋ꦪꦱꦤꦶꦫꦱꦁꦲꦾꦁꦄꦼꦤꦶꦁꦗꦠꦶ꧈

꧋ꦆꦭꦶꦂꦆꦭꦶꦂꦱꦶꦭꦶꦂ꧈

꧋ꦱꦸꦩꦶꦭꦶꦂꦲꦾꦁꦧꦪꦸ꧉

Monday, 22 August 2022

Tembung Entar

Tembung entar yaiku tembung sing tegese ora padha karo teges satenane.

Tuladha: ngangsu kawruh ora teges ngunggahake kawruh saka sumur, ananging tegese golek ngelmu.


Asesmen Formatif

Gladhen:

Tembung-tembung entar iki golekana tegese!

1. Anggone ngajak dolan mung kanggo abang-abang lambe.

2. Sing jaga museum kae pancen alus tembunge.

3. Aja cilik ati, kowe mesthi dijak menyang museum.

4. Melu menyang museum ya oleh, nanging ing kana aja dadi gawe.

5. Ana ing museum akeh barang kang pengaji, aja dawa tangane!

6. Bu guru nganti entek atine, nggoleki Bagas ora ketemu-ketemu.

7. Niken kae dadi kembang lambe ing sekolahane.

8. Aja dadi bocah sing lunyu ilate, mundhak disengiti kancane.

9. Saiki kowe wis klas enem, aja mogol sinaune.

10. Yen wis niyat sekolah aja medhot dalan.


Sumber:

Ari Yuliati. (2018). Ajar Basa jawa. bahan Ajar Bahasa Jawa untuk SD/MI kelas VI. Yogykarta: DIKPORA DIY

Sunday, 12 September 2021

Museum, Tembung Garba lan Tembung Entar, Ukara Baku lan Gagasan Baku

 

A.   Museum

Sapa sing wis tau menyang museum? Prasasat meh kabeh bocah klas 6 wis padha menyang museum. Yen durung tau menyang museum, kapan wektu lodang bisa ngajak bapak lan ibune menyang museum. Museum yaiku papan sing nyimpen barang-barang bersejarah. Dolan menyang museum bisa nambah kawruh. Museum sing ana Yogyakarta akeh banget.

Tuladha :

1.    Museum Sonobudoyo

2.    Museum Affandi

3.    Museum Monumen Yogya Kembali

4.    Museum Gunung Merapi

5.    Museum Benteng Vredeburg

6.    Museum TNI AU Dirgantara Mandala

7.    Museum Dewantara Kirti Griya

8.    Museum Gembira Loka

B.   Tembung Garba lan Tembung Entar

Tembung garba yaiku tembung kang duweni teges asli, dene tembung entar yaiku tembung kang duweni teges kias utawa konotatif.

Tuladha:

1.    Tembung garba

Nunik nandur kembang ing kebon

Kembang = sekar

2.    Tembung Entar

Dwi Lestari dadi kembang desa ing Desa Tawang.

Kembang desa = pepujaning priya

C.   Ukara Pitakon

Ukara pitakon racake migunakake tembung pitakon: apa, sapa, kapan, pira, kepiye, ing ngendi, lan genea.

Tuladha :

1.    Apa kowe wis sinau basa Jawa kanggo PTS?

2.    Sapa sing wingi melu plesir ing Prangtritis?

3.    Kapan jadwale PTS basa Jawa?

4.    Pira regane buku paket basa Jawa?

5.    Kepiye carane nembang Mijil?

6.    Ing ngendi lomba nembang Mijil dianakake?

7.    Genea kowe bisa dadi juwara klas?

D.   Ukara Baku lan Ide/Gagasan Baku

Ukara baku ana ing saben alinea/paragraf, mapane ana ing ngarep utawa mburi alinea. Ing saben ukara baku ana ide/gagasan baku.

Tuladha :

Satria bocah seneng maca buku. Ing sekolah dheweke sregep maca buku pelajaran. Wayah umbar digunakake kanggo menyang perpustakaan saperlu maca buku crita. Ing ngomah uga melu maca korane bapake. Ora lali Satria nyatet apa sing penting ana buku kang diwaca.

Ukara bakune                  : Satria bocah seneng maca buku.

Ide/gagasan Baku           : seneng maca buku

 

Gladhen

Semaken wacan iki!

Museum Yogya Kembali

Sumber gambar: http://www.slemankab.go.id/

Dina Kemis klase Amelia lan kana-kancane ing klas 6 SD Nusantara melu wulangan ing njaba kelas menyang Museum Yogya Kembali. Saka sekolah rombangan numpak bis watara 15 menit perjalanan. Monumen Yogya kembali dumunung ing Jongkang, Sariharjo, Ngaglik, Sleman. Monumen Yogya Kembali pinangka tetenger sejarah mundure serdadu Walanda saka Ngayogyakarta, yaiku tanggal 21 Juni 1949. Monumen dibangun awit prakarsane Kolonel Sugiyarto, Wali Kota Ngayogyakarta wektu kuwi. Peresmian monumen lan tandha tangan prasasti tanggal 6 Juli 1989 dening Presiden Soeharto.

Tekan museum para siswa banjur didumi tiket. Kanthi antre, tiket banjur diaturake marang petugas jaga ana ing gerbang mlebu.  Sawise ana ing plataran ngarep museum, Pak Guru dhawuh supaya para siswa ora pisah, njaga katertiban, lan nindhakake tugas ngamati koleksi ana ing Museum Yogya Kembali. Asile ngamati banjur dicatet ing lembar tugas sing wis diparingake.

Para siswa banjur nindhakake dhawuh Pak Guru. Para siswa ngamati koleksi ana ing museum. Koleksine werna-werna, kayata : senjata jaman biyen, sragam tentara, photo perjuangan, evokatif dapur umum jaman perang, lan sapiturute. Sinambi ngamati koleksi, para siswa nyatet apa sing penting saka asil anggone ngamati. Sawise kemput anggone padha maspadakke isine museum, banjur bali ing sekolah. Tekan sekolah asil catetan banjur disusun gawe palaporan.

 

Garapen manut asile nyemak!

1.    Apa irah-irahan wacan kasebut? ............................................................................

2.    Kapan monument diresmikake? ............................................................................

3.    Apa tujuwan dibangun Monumen Yogya Kembali? .............................................

4.    Sapa sing mrakarsani pembangunan Monumen Yogya Kembali? ........................

5.    Kepiye dhawuhe Pak Guru marang para siswa? ...................................................

Tuesday, 29 September 2020

Wayang Baratayuda (3) Duryudana Gugur

Wacanen kanthi patitis!

Duryudana Gugur

Tentara Ngastina wis kelangan panguwasa amarga pejahe Prabu Salya ing tangane Prabu Puntadewa. Duryudana mlayu menyang alas amarga dheweke wedi yen kubu Kurawa kocar-kacir ora ana sing mimpin mula kubu Kurawa bali menyang perkemahan.

Minggu kepungkur tanpa aktivitas paprangan liyane. Wrekudara isi mimpin paprangan karo Arjuna ing sayap tengen lan Nakula Sadewa ing sayap kiwa. Nanging para Pandhawa ngira Kurawa ora katon nyiapake perang, ananging Prabu Kresna dhawuh yen wektu kanggo mungkasi Bharatayuda wis teka. Bebarengan karo Prabu Kresna para Pandhawa goleki papan panggonane para Kurawa, jebul ana ing tengah alas. Sing ditemokake kaoisanan yaiku Duryudana sing lagi kungkum ing banyu. Weruh tekane para Pandhawa, Duryudana banjur kaweden lan kaya wayang linglung, malah omongane ora karuan.

Pembarep Pandhawa yaiku Prabu Puntadewa sing duwe watak sabar nanggepi nganggo ati sing sareh lan nakoni Duryudana arep milih tanding karo sapa. Krungu kandhane Puntadewa Duryudana banjur mikir, menawa Pandhawa lima kuwi para satriya sing sekti mandraguna lan duwe pusaka sing ampuh. Sawetara rampung mikir Duryudana milih Wrekudara salah sijine Pandhawa sing mateni Kurawa paling akeh lan uga mateni Paman Sengkuni kanthi disuwek lambene, saka kuwi Duryudana duweni dendam karo Wrekudara. Ewadene Wrekudara sing uga ngareo dipilih Duryudana.

Perang Bharatayuda diwiwiti maneh lan uga dadi perang sing pungkasan antarane Pandhawa lan Kurawa. Duryudana lan Wrekudara perang nganti mati-matian. Kekarone duwe awak gedhe kayadene raseksa uga duwe senjata sing padha yaiku gada rujakpolo. Ing paprangan Wrekudara sempet oleng nalika mahkotane kena gadane Duryudana, saka iku Arjuna sing nonton paprangan kasebut banjur kuwatir marang keslametane sedulure.

Prabu Kresna ngendika yen kelemahane Duryudana iku ana ing pupu kiwane sebab nalika cilik tau adus banyu suci ananging pupu sebelah kiwane ketutup karo godhong lan ora kena banyu suci, mula iku sing dadi kelemahane. Krungu pratelane Prabu Kresna, Arjuna banjur marani ing arena paprangan tumuju menyang Wrekudara lan wenehi ngerti babagan kelemahane Duryudana. Wrekudara ora suwe-suwe langsung ngarahake gada rujakpolo menyang pupu kiwane Duryudana agawe oleng lan tiba. Duryudana banjur lemes ora duwe daya. Wrekudara iseh midaya nyuwek-nyuwek nganggo kuku pancanaka nggawe cacat awake Duryudana. Ngerti tumindake Wrekudara, Prabu Kresna banjur paring prentah supaya mejah Duryudana. Wrekudara banjur mungkasi perang Bharatayuda kanthi matine Duryudana. Baladewa langsung maju ing tengah arena. Dheweke ngumumake perang kanthi nyatakake kemenangan Wrekudara. Bharatayuda rampung kanthi kamenangan Pandhawa.

 

Rembugen karo kancamu nganggo piranthi komunikas, isi wacan kasebut!

Garapen kanthi bener manut isine wacan!

1.    Apa irah-irahan wacan kasebut!

Wangsulan : .....................................................................................................................

2.    Prabu Duryudana iku pemimpine kubu ngendi?

Wangsulan : .....................................................................................................................

3.    Prabu Puntadewa iku pemimpine kubu ngendi?

Wangsulan : .....................................................................................................................

4.    Sapa sing mejahi Prabu Salya nalika perang Bharatayuda?

Wangsulan : .....................................................................................................................

5.    Ana ing ngendi Kurawa umpetan?

Wangsulan : .....................................................................................................................

6.    Apa senjatane Prabu Duryudana?

Wangsulan : .....................................................................................................................

7.    Genea Prabu Duryuana milih Wrekudara dadi lawan tandhing?

Wangsulan : .....................................................................................................................

8.    Kepriye carane Wrekudara mateni Patih Sengkuni?

Wangsulan : .....................................................................................................................

9.    Apa kelemahane Prabu Duryudana?

Wangsulan : .....................................................................................................................

10.  Sapa sing ngumumake kemenangane Pandhawa ing perang Bharatayuda?

Wangsulan : .....................................................................................................................

Tuesday, 22 September 2020

Wayang Baratayuda (2) Gathutkaca Gugur

 Wacanen kanthi patitis!

Gatutkaca Gugur

Lingsir wengi, ing Pesanggrahan Randhu Watangan, Prabu Kresna ndhawuhi Raden Gathutkaca minangka senapati Pandhawa ngadhepi senapati Ngastina, Prabu Karna. Nampa dhawuh minangka senapati, Raden Gathutkaca mongkog lan seneng atine. Wis sawetara Raden Gathutkaca ngarep-arep kepengin dadi senapati labuh marang nusa lan bangsa. Raden Gathutkaca kepengin numpes Kurawa sing duwe watak culika.

Sadurunge budhal maju perang Raden Gathutkaca nyuwun pamit marang ibune. Midhanget putrane arep madeg senapati, Dewi Arimbi bombong penggalihe. Senajan ing batin ana rasa kuwatir marga bakal mungsuh Prabu Karna nanging Dewi Arimbi eklas yen putrane arep labuh marang negara.

Sawise pamit keng ibu Raden Gathutkaca tumuli ngirit wadyabala maju perang ing Tegal Kurusetra. Raden Gathutkaca ngerikgake wadyabalane kang wujud rakseksa. Raden Gathutkaca ngamuk ing paprangan. Wadyabala Kurawa akeh kang tiwas saka pangamuke Raden Gathutkaca. Pirsa wadyabala akeh kang nemu tiwas, Prabu Karna nglepasaken senjata Kunta. Gathutkaca enggal mabur dhuwur. Senjata kunta nututi abure Raden Gathutkaca. Kocapan sukmanipun Kala Bendana, pamane Raden Gathutkaca, enggal nyaut senjata Kunta. Kala Bendana banjur mrepegi Raden Gathutkaca kang lagi sare ing dhuwur mega. Raden Gathutkaca pirsa ingkang paman mrepegi, kelingan dosane jaman semana. Raden Gathutkaca biyen ora njarag merjaya Kala Bendana.

Raden Gathutkaca banjur pasrah marang Kala Bendana. Senjata KKunta katamakake pusere Raden Gathutkaca, Gathutkaca gugur. Ragane Raden Gathutkaca tiba ing Tegal Kurusetra. Kreta titihane Prabu Karna ajur mumur. Para Kurawa akeh kang nemu tiwas ketiban ragane Raden Gathutkaca.

 

Rembugen bareng kancamu nganggo media komunikasi!

Paraga ana ing crita lan watake:

1. ..................................... watake ............................................................................................

2. ..................................... watake ............................................................................................

3. ..................................... watake ............................................................................................

4. ..................................... watake ............................................................................................

5. ..................................... watake ............................................................................................

Piwulang becik ana ing crita:

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................  

Ceceg-ceceg ing ngisor iki isenana nganggo tetembungan sing mathuk!

1.    Nalika nampa dhawuh minangka senapati, atine Raden Gathutkaca rumangsa ....

2.    Raden Gathutkaca kepengin labuh marang ....

3.    Sadurunge budhal maju perang Raden Gathutkaca nyuwun pamit ibune, yaiku ....

4.    Raden Gathutkaca perang mungsuh ....

5.    Wadyabalane Raden Gathutkaca wujud ....

6.    Wadyabala Kurawa akeh kang ... saka pangamuke Raden Gathutkaca.

7.    Pusakane Prabu Karna yaiku ....

8.    Sing nyaut senjata Kunta yaiku ....

9.    Kala Bendana iku ... Raden Gathutkaca.

Para Kurawa akeh kang nemu tiwas ketiban ... Raden Gathutkaca

Tuesday, 1 September 2020

Tembang Mijil (2)

 Semaken vidio tembang macapat ana ing link iki!



Wacanen kanthi patitis!

Tulisna ing buku tulismu!

Panca Purba lan Panca Gupita


Sinau tembang macapat iku kudu ngerti panca purba lan panca gupita.

Panca purba yaiku limang tatanan ing tembang.

1.    Laras utawa nada pelog utawa slendro

2.    Titi laras utawa notasi, carane nulis tembang nganggo laras.

3.    Pedhotan, andheging lagu kanggo napas supaya ora ngos-ngosan.

4.    Andhegan, andheging lagu ing pungkasaning gatra.

5.    Pathet, watesing swara.

Panca gupita yaiku limang rerenganing tembang.

1.    Cengkok, maneka warnaning lagu.

2.    Gregel utawa embat, membat mentuling swara.

3.    Nges, gregel sing ditembangake luwih becik lan alus.

4.    Sengsem, rasa sing katon liwat praupan.

5.    Luk, ombaking swara.


1. Tulisna Tembang Mijil ana ing video ing buku tulismu!

2. Ana pira guru gatra tembang kasebut?

3. Kepiye guru wilangan lan guru lagu gatra kapisan tembang kasebut?

4. Kepiye watake tembang mijil?

5. Apa piwulang becik ana ing tembang kasebut?



Rekaman banjur dikirim ing Bapak/Ibu gurumu liwat media komunikasi!

Tembang Mijil (1)

 Semaken vidio tembang macapat ana ing link iki!

 


 

Wacanen kanthi patitis!

Catheten ing bukumu!

Titikane Tembang Macapat

Titikane tembang macapat ana werna telu, yaiku :

1.    Guru gatra, yaiku cacahing gatra (baris) saben sapada (satu bait) tembang.

2.    Guru wilangan, yaiku cacahing wanda (suku kata) saben sagatra (satu baris)

3.    Guru lagu, yaiku tibaning swara (a, i, u, e, o) ing pungkasane gatra (baris)

Umpama:

Mijil

Poma kaki pada dipun eling

Ing pitutut ingong

Sira uga satriya arane

Kudu antheng jatmika ing budi

Ruruh sarwa wasis

Samubarangipun

 



Tugas apalna tembang ana ing video kasebut!

Banjur rekamen video anggonmu nembang!

Rekaman banjur dikirim ing Bapak/Ibu gurumu liwat media Wapri!

Tuesday, 28 July 2020

Klepon dan Pendidikan Berbasis Budaya


Pernahkah anda makan klepon? Bagaimana rasanya klepon? Enak bukan? Akhir-akhir ini klepon menjadi perbincangan yang cukup viral di media sosial. Penulis tidak bermaksud untuk menambah hingar bingar pembicaraan klepon tersebut. Akan tetapi penulis akan mencoba menyuguhkan klepon dari kacamata Pendidikan Berbasis Budaya karena klepon merupakan salah satu hasil kebudayaan khas Nusantara khususnya Jawa.

Dalam Standar Kompetensi Lulusan Pendidikan Berbasis Budaya disebutkan bahwa salah satu kompetensi yang diharapkan adalah memiliki pengetahuan faktual tentang budaya yang sejalan dengan rasa ingin tahunya yang terkait dengan fenomena dan kejadian di lingkungan keluarga, sekolah, dan masyarakat, serta pergaulan dengan teman sebaya.

Klepon sebagai hasil budaya tentunya sudah mengalami perjalanan yang panjang. Dari klepon pertama kali ditemukan oleh empunya (anonim) sampai sekarang tetap bisa bertahan ditengah-tengah era globalisasi. Dimana berbagai macam makanan dari berbagai negara dikenal dan mudah ditemukan di Indonesia, namun klepon masih tetap eksis. tentunya patut disyukuri.

Dilihat dari unsur budaya, klepon termasuk dalam artefak kebudayaan. Artefak adalah karya seni dan karya lain yang sarat dengan nilai-nilai luhur termasuk di dalamnya arsitektur lokal yang kaya keharmonisan, keindahan, kekokohan yang sekaligus mencerminkan aspek-aspek lain dari pranata sosial.

Secara garis besar artefak dapat dikelompokkan menjadi beberapa jenis karya seni budaya berikut.
1. sastra
2. seni pertunjukan
3. seni lukis
4. seni kriya
5. busana
6. arsitektur
7. boga
8. olahraga/permainan

Adapun tujuan dari pendidikan Berbasis Budaya dengan unsur budaya artefak adalah mengapresiasi, internalisasi, aktif-aktualisasi, dan kreatif. Klepon sebagai salah satu makanan khas Nusantara  perlu dikenalkan dalam pembelajaran melalui pendidikan berbasis budaya. Jangan sampai siswa kelak hanya mengenal dan menyukai makanan dari luar negeri namun tidak mengenal dan menyukai makanan khas Nusantara. Harapannya di tengah globalisasi yang menawarkan berbagai kebudayaan tidak menggerus budaya Nusantara yang sudah ada. Akan tetapi justru akan mengalami penyesuaian melalui asosiasi, asimilasi, dan alkulturasi, sehingga ragam budaya khas Nusantara semakin mantap, kaya akan nilai-nilai luhur yang tetap terjaga.


Tuesday, 10 March 2020

Contoh Soal UTS Basa Jawa Kelas V semester 2

1. Upacara kang katindakake sakdurunge panen pari, yaiku ....
    a.  bekakak
    b. merti desa
    c. wiwitan
    d. saparan
2. Bocah kang lagi sepisanan mudhun ing lemah dianakake upacara ....
    a.  brokohan
    b. tedhak siten
    c. sunatan
    d. selapanan
3. Bawa sowan simbahipun saben dinten Minggu.
    Ukara pitakon kanggo wangsulan kasebut, yaiku ....
    a. Ana apa Bawa sowan simbahe?
    b. Kapan Bawa sowan simbahe?
    c. Sapa sing sowan simbahe?
    d. Sapa simbahe Bawa?

Sunday, 16 February 2020

Tata Cara Mertamu



1.    Urut-urutane mertamu
a.    Uluk salam, kula nuwun, thotok-thotok lawang
b.    Mlebu ruang tamu yen sing duwe omah wis akon mlebu
c.    Lungguh yen sing duwe omah wis akon lungguh
d.    Bage-binage, ngabarake keslametan
e.    Ngandharake keperluane mertamu
f.     Mangan suguhan yen disuguh lan yen wis dikon mangan
g.    Pamitan yen prelune wis rampung
h.    Metu saka ruwang tamu
2.    Tata kramane mertamu
a.    Lungguh sing becik, ora kena jegang
b.    Mripat ora kena jelalatan
c.    Aja mertamu nalika wayah surup
d.    Aja mertamu nalika wayah ngaso
e.    Omong sing alon lan kepenak, nganggo unggah-ungguh sing bener
f.     Yen njupuk suguhan, njupuka sing cedhak nganggo tangan tengen. Olehe mangan alon-alon ora karo guyon.

Featured post

Pengertian Rubrik

Materi Pembelajaran Bahasa Indonesia Kelas VI : Rubrik adalah kepala karangan (ruang tetap) dalam media cetak baik surat kabar maup...